ภูมิปัญญา ตรงกับศัพท์ภาษาอังกฤษว่า Wisdom หมายถึง ความรู้ ความสามารถ ทักษะความเชื่อ และศักยภาพในการแก้ปัญหาของมนุษย์ที่สืบทอดกันมาจากอดีตถึงปัจจุบันอย่างไม่ขาดสายและเชื่อมโยงกันทั้งระบบทุกสาขา
1.) ภูมิปัญญาไทย หมายถึง ความรู้ ความสามารถ ทักษะและเทคนิคการตัดสินใจ ผลิตผลงานของบุคคล อันเกิดจากการสะสมองค์-ความรู้ทุกด้านที่ผ่านกระบวนการสืบทอด พัฒนาปรับปรุง และเลือกสรรมาแล้วเป็นอย่างดีสามารถแก้ไขปัญหา และพัฒนาวิถีชีวิตของคนไทยได้อย่างเหมาะสมกับยุคสมัย
ตัวอย่างภูมิปัญญาไทย
1.กระเป๋าสานไม้ไผ่
2. ครีมหมักผมคุณยาย
3. น้ำส้มควันไม้
4. กระเป๋าย่านลิเภา
5. ไม้แกะสลัก
2.) ภูมิปัญญาไทยกับการสร้างเสริมสุขภาพและการป้องกันโรค หมายถึง ทุกชุมชนมีวิถีการดำรงชีวิตเป็นของตัวเองและมีสภาพแวดล้อมที่แตกต่างกันทำให้สมาชิคในชุมชนมีภูมิปัญญาที่แตกต่างกันออกไป โดยภูมิปัญญาเหล่านั้นได้ผ่านการลองผิดลองถูกและกลายมาเป็นภูมิปัญญาในการสร้างเสริมสุขภาพ ดังนั้นภูมิปัญญาไทยจึงมีความสำคัญต่อสุขภาพ ในเรื่องการบำบัด บรรเทา อาการเจ็บป่วย การป้องกันโรคและการสร้างเสริมสุขภาพ
ตัวอย่างภูมิปัญญาไทยกับการสร้างเสริมสุขภาพและการป้องกันโรค
1. การรับประทานอาหารให้ถูกหลักโภชนาการ
2. การประคบสมุนไพรรักษาอาการปวดเมื่อย
3.) การแพทย์แผนไทยกับการสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรค หมายถึง กระบวนการทางแพทย์เกี่ยวกับตรวจ วินิจฉัย บำบัดการรักษา การป้องกัน และการฟื้นฟู การแพทย์แผนไทยเป็นองค์รวมที่เป็นธรรมชาติ เน้นการทำร่างกายให้สมดุลมุ่งส่งเสริมสุขภาพมากกว่า การรักษาโรคช่วยให้เกิดการพัฒนาสุขภาพอย่างยั่งยืน
ตัวอย่างการแพทย์แผนไทยกับการสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรค
การแพทย์แผนไทยเป็นภูมิปัญญาในการรักษาโรค การนวดแผนไทยแบ่งออกเป็น 2 ส่วนได้แก่
1. การนวดแบบราชสำนัก
2. การนวดแบบเชลยศักดิ๋
การนวดแผนไทยมีผลดีต่อสุขภาพหลายด้าน เช่น การกระตุ้นประสาท และการช่วยกระตุ้นการไหลเวียนโลหิตและน้ำเหลือง เป็นต้น
3. การประวคบสมุนไพร
4. น้ำสมุนไพรผักพื้นบ้าน และอาหารเพื่อสุขภาพ
5. การทำสมาธิ สวนมนต์และ ภาวนาเพื่อการรักษาโรค
6. การบริหารแบบไทย หรือกายบริหารท่าฤาษีดัดผม